| Description |
Translation (Rita Seng Mai)
This story is about the nat spirit spiriting away Nhkum Hkawn Lung to Bum Sen Mountain. In the past, we lived in a mountain village, so our houses were far from one another. The Nhkum family lived in that village. The eldest daughter's name was Nhkum Hkawn Lung. The Nhkum family had two daughters: Ma Kaw and Ma Lu. They were highland farmers. On the day they went to the field, they left their two daughters at home. They left them at home when they went to the field during the daytime. They made them pound some rice grains while they were at home. One day, while the two sisters were pounding rice grains, a man wearing a white shirt and a Jinghpaw longyi came to them and said, "I will help pound rice grains." He helped them. He went back to his place when the girls' parents were about to come home. Ma Lu said to her parents, "A man came to our house today. He talked to my sister." The parents were surprised to hear that because they lived far away and rarely had visitors. It seemed like they didn't usually have a visitor since they lived far from each other in the past. The next day, the parents gave them lots of rice grains to pound and went to the field. That stranger came to the sisters again. He said to them, "Don't talk to me today." And he helped them pound lots of rice grains. When the parents came home, Ma Lu told them everything. They were suspicious after hearing what Ma Lu said. The village where they lived was close to Bum Sen Mountain. The next day, that man took Ma Kaw to Bum Sen Mountain. When the parents came back home at night, they saw only Ma Lu at home. So they asked her, "Where is your eldest sister?" She answered, "The man who usually came here took her." They asked her, "Where to?" Then she showed them the direction the man and Ma Kaw had gone. They were shocked to know what had happened. They only learned about Bum Sen Mountain at that time. After two years had passed, Ma Kaw came back to her parents' house with her husband and child. However, the parents could not see her husband. Ma Kaw told her parents about her husband, but they couldn't see him. During the day, the parents took her to the field. She took her husband and child to the field. She wrapped her baby in a piece of fabric. She told her mother, "Don't look at the baby, Mom." And she was working in the field. The mother was cooking while her husband and daughter were working in the field. She was curious and wanted to see the baby, even though she had been told not to. She unwrapped the baby and looked at his face. Since she couldn't see her son-in-law, she thought she was alone and looked at the baby. Then the son-in-law quickly went to his wife and said to her, "Your mom looked at the baby!" Actually, the baby had only one eye. He told her, "Your mom is looking at the baby even though she was told not to!" He got angry, took his wife and child, and went back to their place. Then, Ma Kaw did not come back home. Many years later, she visited her parents one more time. Her mother said to her, "I want to meet your parents-in-law." Ma Kaw was afraid of her husband if she brought her mother, so she said to her, "Mom, follow me from a distance. I will drop some chaff along the way. You follow it." Not long after she went back to her house, her mother followed her. She had spread chaff along the way home. Soon, Ma Kaw arrived at a cave, which was her house. While she was cooking, her mother arrived. There were two lions guarding the gate of the cave. The mother was so scared because there were lions on each side of the gate. When they roared, Ma Kaw pretended she didn't know and asked, "Who is that?" She walked to the gate and said, "It's my Mom." She welcomed her mother. She took her inside the cave. The mother saw her daughter's parents-in-law there, and they were all grey-haired. The parents-in-law asked Ma Kaw, "Who is that? Who comes here?" Ma Kaw answered, "It's my mom." In the evening, they ate dinner together. Nhkum Hkawn Lung's mother saw her son-in-law for the first time at the dining table. After dinner, the mother was about to go back home. Then Ma Kaw told her, "Your son-in-law will take you home." The mother said, "Okay." After walking for a while, they arrived at the back of her house. She didn't remember at all how she had walked back to her house. When she realized, she was already near home. After she got home, she told her husband and second daughter about her eldest daughter's family. Since then, they never saw Nhkum Hkawn Lung again.
Transcription (La Ring)
Bum Sen Bum kaw Nhkum Hkawn Lung nga wa hpe shapoi ka kau ai maumwi. E dai moi gaw wo ra bum kahtawng ga re majaw nta ni ma grai tsan ai le. Rai yang she nta ni shada da grai tsan hkat ai da. Dai rai na dai mare kahtawng dai kaw she Nhkum htinggaw ni nga ai da. Dai kaw she Makaw wa na mying gaw kasha Makaw na mying gaw Nhkum Hkawn Lung nga re da. Makaw hte Malu sha nga ai da kasha ma dan yang she Kanu yan Kawa ni gaw inn moi na ni nga yang gaw yi galaw sha ai le i. Dan rai she yi galaw sa shani rai jang shan nau hpe sha tawn kau da ai da. Shani e shannau sha nta kaw tawn kau da nna Kanu yan Kawa gaw yi sa dai hku rai ai da. Shannau hpe gaw shani rai jang nta kaw mam htu da na matu mam ni dang kade nga na dai hku ni jaw da ai da shannau hkawng hpe. Dai na she lani mi gaw shannau hkrai nga taw yang she shani shannau mam htu taw she La langai mi gaw shi gaw lawng hpraw ma hpun na she hka hku dang pai bu nna La langai mi gaw shi gawsa wa ai da. Dai shannau na nta de sa wa nna she shannau hpe "Mam htu karum na ngu na" sa tsun ai da law shannau hpe. Mam ni htu karum ai da. Dan na shana de maga du wa rai yang Kanu Kawa ni wa na ten rai jang dai La dai gaw bai wa mat ai da. Dai kaw dai Malu ngu na wa gaw "Daini anhte nta La langai mi sa wa ai" ngu ai da. "Shi gaw Ah Shawng hpe sa shaga ai" ngu dai hku ni tsun yang she Kanu yan Kawa gaw mau ai le i dai rai yang she shanhte bumga nga jang sa chyai na ram ma nni ai da law. Dan na dan re sa chyi ai ngu ai nau n nga ai nau nnga sam ai law moi na ni gaw. Rai yang she Kanu yan Kawa mung mau na she hpang shani gaw shannau hpe mam grai law hkra bai jaw kau da ai da htu da na matu. Dai yang she grai law hkra jaw da rai dai La dai wa mung hpang shani rai jang bai sa wa sai da. Hpang shani rai yang bai sa wa nna she e.. shannau hpe tsun ai da law "Daini gaw sa wa tim nan nau hkum hkap shaga yaw" ngu tsun da ai da tim La dai sa nna she dai mam grai law hkra hpe bai sa htu kau ya ai da. Htu kau ya rai na she shana de gaw Malu wa bai tsun sai da Malu wa gaw Kanu yan Kawa hpe bai tsun dan ai da. Dai hku sha bai tsun dan yang she Kanu yan Kawa gaw nau ntsen rai she dai mare gaw wo ra Bum Sen Bum nga dai hte grai ni ai mare kahtawng kasha re ai da. Dai yang she hpang shani rai jang dai Makaw wa hpe dai La dai wa gaw Bum Sen Bum maga de woi mat wa ai da. Woi mat wa rai yang she... shana de Kanu yan Kawa wa yang she Malu wa hkrai sha nga taw sai da. Malu wa hkrai sha nga taw yang she Kanu yan Kawa gaw dai Malu hpe san ai da "Na Shawng gaw taw" ngu yang she "Ah Shawng hpe dai sa sa re La dai wa woi mat sai" ngu tsun ai da. Rai yang she "Gara maga de rai mat ai rai" ngu yang she dai Makaw wa hte dai La wa rai mat wa ai lam madun dan dat ai da. Kanu yan Kawa hpe dai hku nga jang she Kanu yan Kawa gaw mau ai da. Mau jang she Kanu yan Kawa gaw mau na she "Dai maga de rai mat wa ai gaw i.. dai dai Bum Sen Bum nga ai nga ai dai hpe shanhkawng gaw dai shaloi she chye ai da. Hpang e shaning ni grai na sai da, shaning ni grai na rai jang she dai Makaw wa gaw wa sai da. Lahkawng ni ram na hpang she bai wa jang she, shi gaw shi na madu wa ngu na dai wa hte wa ai da. Raitim mung shi na madu wa hpe Kanu Kawa ni gaw nmu ai da. Rai yang she, nta de woi wa yang she Kanu ni hpe tsun dan tim Kanu ni gaw nmu na she shani rai yang yi woi sa ai da. Yi woi sa yang she ma ma lawm ai da shan la kaw. Ma ma lawm na she ma dai hpe ma sumpan ni hte hkayawp nna woi wa ai dai rai she yi de sa yang she shani Makaw dai wa gaw wo.. mam ni mu hkawm taw rai yang she yi yang kaw rai nga shaloi she Kanu hpe tsun da ai da shi "Nu ma hpe hkum hpaw yu yaw" ngu tsun da ai da. Ma hpe hkum hpaw yu yaw ngu tsun da yang she dai Kanu gaw shani yi wa kaw shat shadu taw le i. Kasha ni na matu ngu na shat shadu taw yang she, e Kanu gaw shi kasha tsun da ai hpe she raitim shi gaw dai hku hkum hpaw yu nga jang she grai hpaw yu mayu nna she shi gaw hpaw yu kau ai da. Shi gaw shi kahkri nga taw ai hpe shi nmu ai da. Shi kahkri hpe shi nmu lu ai re majaw she shi gaw hpaw yu rai yang she dai shi na kahkri ngu na dai wa gaw kalang taw wo.. kasha Makaw kaw sa mat wa na she sa tsun ai da "Na Nu ma hpaw yu ai" ngu da. Ma dai gaw da myi langai sha tu ai da. Myi langai sha tu na she e.. la dai wa dai Makaw hpe wa tsun dan kau sai da "Na Nu ma hkum hpaw yu yaw nga tim hpaw yu ai" ngu na she sa tsun dan kau ai da. Dai kaw na shi madu wa ngu na dai wa pawt nna she woi wa kau ai da dai kasha Makaw hpe. Dai kaw na shi bai nwa mat sai da. Grai na hkra nwa mat re hpang e she e dai kasha Makaw kalang bai wa ai da. Kasha Makaw gaw dai shanhte na nta de kalang bai wa ai shaloi she Kanu hpe wa tsun ai da. Kanu hpe wa tsun yang she Kanu gaw "Na na i Kagu Kamoi dai ni hte hkrum mayu ai" ngu tsun ai da. Dai hku tsun yang she kasha gaw shi woi wa ai ngu na ngu yang gaw dai hku shi hkrit na she nrai i shi Nu hpe she "Ngai hte loimi tsan tsan kaw hkan nang u" ngu tsun ai da. "Lam kaw ngai numhkaw i dai hku gat da nna hkawm mat na. Nang ndai hpe yu nna hkan nang u" ngu kasha gaw Kanu pe dai hku tsun kau da ai da. Rai she kasha hkawm mat wa kade nna yang she Kanu gaw hkan nang sai da. Hkan nang yang she dai lam kaw numhkaw gat, numhkaw shingnoi bang mat na she dai hku lam kaw numhkaw ni gat rai na rai mat wa yang she wo.. dai kasha Makaw wa shawng dai shanhte na nta ngu na lungpu dai de du mat ai da. Dan na shi dai kaw shi shat ni bai wa shadu taw re shaloi she Kanu bai du wa da. Kanu bai du wa rai yang she shanhte na dai lungpu dai na chyinghka lam ngu na dai kaw shanhte gaw gwi ngu tsun ai da Hkanghkyi lahkawng nga ai da. Lapai lahkra dai hku na she Kanu gaw grai hkrit mat na hku rai nga. Ngut na she dai ngoi wa na she shi kasha gaw "Wo kadai kun" ngu na she shi gaw nchye masu su nna she dai de sa wa ai da. Dai de sa wa yang she Kanu rai taw na she "Yi.. Anu sa wa rit" ngu na she shi gaw nchye ai zawn zawn rai na Kanu hpe hkap tau la ai da. Shi nhku de woi shang wa yang shi Kagu yan Kamoi gaw kara ni grai.. hpraw sai da. Kara ni grai hpraw na she e.. dai kanam hpe san ai da. Shi na Gu yan Moi gaw "Kadai.. i, masha jasam kadai du ai rai" ngu tsun ai da. Dai shaloi she e.. e.. "Ngai na Anu re" ngu tsun ai da. Dai Makaw wa dai hku tsun re shaloi she, shana de shanhte shat rau sha ai da. E dai.. dai Nhkum Hkawn Lung na Kanu gaw shi na kahkri ngu na wa hpe dai shat sha ai shara kaw sha mu ga ai da. Kalang sha mu ga ai da. Rai yang she e.. shat ni sha ngut nna she wa na aten du wa re shaloi she dai kasha Makaw wa gaw tsun ai da "Anu nang hpe na hkri wa sa na ra ai" ngu tsun dat ai da. Dai yang she Kanu gaw "E mai ai" ngu na she dai hku tsun ai she hkring rai yang she shat ni sha ngut na she wa sa mat wa rai yang she kahkri wa dai kaw na dai lungpu kaw na lai rai jahkring mi wa sa ai hte dai dinggai wo ra Nhkum Hkawn Lung ngu na Nhkum Hkawn Lung na Kanu gaw dai shanhte na nta du na matu wo ra nam kaw na shingnawm dai yang kaw du mat ai da. Du mat nna she shi gaw gara hku na dai shi sa wa ai lam hpe lai di mat wa ai hpe shi ndum ai da. Kalang ta du mat nna she shi nta wa mat ai da. Nta wa yang she shi gaw shi na kasha hte shi na madu wa hpe dai shi kasha na lam ni wa tsun dan rai yang she, dai shani shana kaw nna dai Nhkum Hkawn Lung hpe Kanu Kawa ni ma hpang e galoi nmu ga mat ai da. |