| Description |
Translation (Rita Seng Mai)
Once upon a time, there was a village where all the villagers worked as farmers. They did highland mountain farming. One day, a mother was drying rice grains under the sun and then went to the field. She said to her daughter, "Watch these grains from the birds. Don't let them eat any. I will beat you if you do! We need to pound these grains and eat them to survive. You must watch these grains not to get eaten by animals." She dried them outside their house and went to the field. The daughter was guarding the grains from the danger of birds. She was driving the sparrows and chickens away from the grains. But one time, a crow flew down and asked her for some grains, "Girl, I am so hungry. Can you please let me eat just a few grains?" She answered, "No, I can't. My mom will scold me and beat me. My mom told me to guard these grains from the danger of birds." It insisted, "Just give me a few grains. I am so hungry. I will definitely show you my gratitude. If you get beaten, come to me. I live with my family in the tamarind tree, where I have made a nest." She refused to feed it and said, "I don't think I can let you eat." However, the crow begged her, "Just a few grains. I am so hungry. Just let me eat some." She said, "Then just eat a few. Don't eat a lot." While the crow was eating the grains, she fell asleep for a while. It seemed like the crow ate much more. When she woke up, she said, "When mom comes back, she will scold me and beat me." In the evening, the mother came back home from the field. She saw that the grains had been eaten, so she beat her daughter. She scolded her, "We need to eat these grains. How could you let something eat them? Who did you let eat them?" The daughter said, "The crow begged me to feed it some grains, so I let it eat just a few, Mom." The mother said, "I told you not to let anyone eat these grains! How could you let it eat them?" The daughter went to the tamarind tree at the back of the village while crying, as the crow had told her. The crow said to her, "Don't cry. Come here. Which ladder will you use to climb it? A golden ladder, a silver one, or just wood?" The girl said, "Whatever it is, it is okay for me. I can use any kind of ladder." The crow gave her a wooden ladder to climb the tree. When she reached the nest, there were two boxes. The crow said to her, "Take one you want. This is heavy. This is light, but it is small. Take one. And show it to your mother." She said, "I can't carry the heavy box. I will take this small one." She took it home and said, "Mom, the crow who ate our grains today gave me this box. It told me to come to its place and gave me this box. It also told me to open when you were with me. Mom, open it." It was full of gold. They became rich and lived a comfortable life because of it. Their neighboring family heard about them and said to themselves, "How did they become rich? We should do exactly what they did to become rich." They also dried the grains in the sun and let their daughter watch the grains. The parents said to her, "Don't let anyone eat these grains. As we told you, if a crow comes and asks for grains, just feed it." The crow really came to ask for grains. Even though it didn't beg for any, she fed it anyway because she wanted to become rich like the first girl. She let it eat the grains. The crow ate a lot of grains. She also let it eat a lot because she wanted to become rich. When her mother came back, she was beaten and went to the crow's nest while crying. The crow said to her, "Climb here. Which ladder will you use to climb it? A golden ladder, a silver one, or just wood?" She said, "I will use the gold ladder." When she was up there, the crow said to her, "Which box do you want: the big one or the small one? Take whichever you prefer." She was greedy and chose the big, heavy box. She struggled to carry it and climbed down the tree. The crow said to her, "Open it with your mother." When she and her mother opened it together, it was full of viper snakes. Instead of becoming rich, they had to run to survive. They did it the way their neighbor girl did, without investigating properly. She lost the money because she was greedy. She didn't get any money and even let the crow eat a lot of grains. We should investigate everything properly before we act. We should also be moderate and not greedy. Then we will receive the blessings that we are meant to receive. I am telling you this story as I have read it. Question - If you know other stories, can you tell one more? Answer - Yes, I can. I know other stories.
Transcription (La Ring)
Moi.. kahtawng langai ndai yi sha galaw sha ai kahtawng langai mi kaw shanhte gaw yi galaw nna bum yi galaw nna mam ni hpe mam yi galaw nna mam ni hpe htu sha nna kan bau ai kahtawng langai mi kaw, kalang mi hta num kasha langai mi hte Kanu gaw kasha hpe num kasha hpe mam lam tawn da nna Kanu gaw yi sa mat wa ai. "Mam ndai hpe u ni hpe hkum sha shangun hpa dusat hpe mung hkum sha shangun yaw, ndai mam hpe sha shangun jang nang hpe gayet na re". "Ya ndai htu sha nna she annu ni shawng na zawn zawn shani shagu ndai anhte gaw mam hpe htu nna kan bau ai re" "re majaw ndai hpe dusat ni hpe hpa.. hpe mung nsha hkra nang sin nga lu yaw.." ngu na num kasha hpe Kanu htet da ai da. Dai hte maren mare kaw nta shinggan kaw e mam lam tawn da nna Kanu gaw yi sa mat wa ai. Yi sa mat wa rai jang gaw kaja wa ma dai gaw dai mam hpe e sin taw nga ai. Sin taw nga jang gaw u tsa ni mung sa ai dai hpe gaw shadut kau ai shaden kau ai, u ni mung shadut kau ai. Raitim kalang mi gaw u hka langai mi gaw sa nna mam dai hpe hpyi sha ai da. "E.. jinghku kasha e, ngai hpe grai kaw si ai lo mam kachyi mi sha shangun rit lo" ngu nna sa tsun ai. "E Nu daru na ra ai, Nu ngai hpe gayet na ra ai, nmai sha ai ndai mam Nu ndai mam kadai hpe mung hpa dusat hpe mung nsha hkra ngai hpe sin da shangun ai re" ngu ai. "E raitim mung kachyi sha sha shangun rit, ngai grai kaw si ai, chyeju hte sha shgngun rit. Nang hpe gayet jang gaw ngai hpang de sa wa rit, ngai nang hpe chyeju bai htang jaw na re" "Ngai gaw wo.. mare makau kaw na magyeng hpun kaba kaw nga ai re dai kaw annu ni dai kaw nga nga ai re. Dai kaw tsip tsip nna nga ai re" ngu na tsun dan ai da. "Nmai na re law jinghku u hka e" ngu tim mung "E.. kachyi sha gaw sha shangun rit, loimi gaw sha shangun rit grai kaw si ai" ngu na hpyi lajin ai re majaw ma dai mung e "E rai jang mung jahkrau mali manga sha hta sha u law law gaw hkum sha yaw" ngu na tsun dan ai da. Tsun dan yang gaw e dai laman shi gaw jahkring mi shi gaw yup malap nga ai. Yup malap jang gaw u hka gaw law law hta sha kau ya ai. Hta sha nna shi gaw "Ga.. ya Nu wa jang gaw ngai hpe daru na re gayet na re" nga myit grai npyaw taw nga sai. Kaja wa kade nna jang gaw jan du maga gaw Kanu gaw yi kaw na bai du wa ai. Rai yang gaw dai mam hpe mung sha hkang ai hpe Kanu mu ai. Mu ai majaw shi hpe grai.. daru ai hte hta ai hte gayet ai hte grai... di na "Ya ndai she anhte ndai hpe htu nna she annu ni bai shadu sha na she rai yang me ndai hpe me hpabaw hpe sha shangun ai i" ngu tsun yang gaw "E.. u hka wa akroi anoi hpyi lajin ai majaw kachyi sha mi sha na nga na lajin ai majaw sha shangun ai rai sai law ngai Nu e" nga ai. "Hpami hpyi hpyi kadai mi hpyi hpyi ngai Kanu nsha shangun na hpa dusat hpe mung hkum sha ngu na rem shangun ai kaw nang gaw hpa rai sha shangun ai" ngu na gayet dat ai da. Gayet dat yang gaw shi gaw mi u hka htet da ai hte maren wo.. mare mai kaw na magyeng hpun kaba de hkrap let sa wa ai. Hkrap let sa wa jang gaw "E hkum hkrap u lo nang de lung wa rit, ja lakang hte lung na i, gumhpraw lakang hte lung na i, hpun lakang hte lung na i" ngu san ai shaloi gaw "Hpa hte mung mai ai lung na she rai jang gaw hpa hte mung mai lung ai. Hpun lakang hte raitim mai lung ai" ngu jang gaw kaja wa hpun lakang hte lung shangun ai da. Lung jang gaw htaw.. u hka nga shara de gaw shanhte gaw sutdek lahkawng hpe shadun da ai. "Ndai nang ra ai wa la u" ngu ai. Rai jang gaw ma dai gaw "Ndai gaw grai li ai, ndai gaw nau nli ai ndai gaw kaji ai nang ra ai wa la u" ngu na ma dai hpe u hka gaw tsun dat ai. "Dai nna htaw.. Nnu hpang de wa madun u" ngu jang gaw ah.. ma dai gaw "E ndai gaw ngai gaw kaba ai gaw ndang ai, ngai ndai kaji sha lu tim ram sai" ndai kaji ai hpe hpai wa ai. Hpai wa nna Kanu hpang de "Anu e daini nye a mam sha ya ai annu ni a mam sha ai u hka gaw ndai sutdek hpe jaw ai law, mi ngai hpe mung sa wa rit nga majaw ngai sa ai dai majaw ndai sutdek hpe ngai la wa nngai. Anu du jang she hpaw yu u nga majaw ya Nu nang hpe ndai hpaw yu u Nu e" ngu jang gaw dai sutdek kaji kaw gaw ja chyu tup manu dan ai ja chyu tup rai nna grai sut su ngamu ngamai wa ai shawng na hta laklai ngamu ngamai nna shan nu gaw grai ding rai wa ai. Dai zawn re ai hpe e htingbu na, htingbu na Kanu Kasha Kawa ni mung dai hku "Aw htingbu ni kaning re hpe sagawn yu nna, awww. shing rai yang gaw anhte mung shing rai ga" ngu nna mam lam nna sin nga shangun ai ma dai hpe. Mam dai hpe ding nga sin rai jang gaw ya mi na zawn "Kadai hpe mung hkum sha, sha jang gaw htet da ai hte maren u hka lama sa yang akroi anoi hpyi yang gaw jaw u yaw" ngu nna kaja wa dai kaw mung u hka gaw kaja wa sa sai. Sa rai yang gaw ma dai hpe gaw, grai wa mung nhpyi tim mung shi mung e mi manang jan lu ai hpe mu nna sha shangun ai. Sha shangun nna, sha shangun nna.. sha shangun nna shi gaw ... dai kaw law law sha kau sa mam dai kaw... shi mung lu na ra ai re majaw , annu wa ni grai su wa na re majaw gaw "Mai sha ai"ngu na sha kau shangun. Kanu bai wa nna gayet dat ai. Gayet dat ai htaw mi shi a manang jan sa ai shara de sa hkrap nna sa wa "Lung wa rit ngu na" lung wa shangun ai. Lung wa shangun jang gaw "Hpa hte lung na i nang, ja lakang hte lung na i, gumhpraw lakang hte lung na i" ngu jang gaw "Ja lakang hte lung na law" ngu na ja lakang hte lung wa ai. Rai jang gaw, "Dai.. ndai sutdek ndai kaba wa la na kun, kaji wa la na kun nang ra ai wa la u" ngu jang gaw ma dai gaw law hpa ai myit hte grai law law lu mayu ai myit hte kaba grau ai li grau ai hpe ndang nla rai na grai shakut let hpai yu wa ai da. Hpai yu wa yang gaw e mi na zawn zawn "Wo Nu nga shara e she hpaw u yaw" rai jang Kanu nga shara kaw hpaw dat jang gaw Mwui Pwi ngu ai lapu grai daru ai baw chyawm tup rai wa ai da. Dai rai nna shan nu gaw hpa lu su ai lam mung n nga hprawng she nngut rai nna ding re hkrum sha ai da. Ndai gaw masha mi galaw ma law nga na, azin ayang gaw nsan sagawn nna galaw yang gaw ndai hku nau wa law hpa myit marin ai myit hte ram ging ai hku shi nlu nna grau nna lu mayu ai myit hte galaw ai majaw shi mung dai hpe e alaga sum mat wa ai. Hpa lu la ai lam mung nnga, mam mung law law sha kau shangun re ai byin wa ai da. Dai majaw hpa mung jahtum du hkra sagawn yu nna ram ging ai hpe tinang mung law law lu mayu ai hku nre sha tinang a lu ram ging ai hku lu mayu ai hte law hpa myit ngu ai myit marin ai myit marin ai nrawng ai sha ndai hku rai jang she tinang mung ram ging ai shaman chyeju lu la ai ngu ai lam hpe e hkai dan ma ai. Dai hpe ngai gaw laika langai kaw mu hti ai hpe ya nanhte myit su ai Sara ni hpe hkai dan ai lam re ai. Gasan- Lama nang kaga maumwi chye yang langai daram bai hkai ya mai na i? Mahtai- Mai ai gaw, chye ai le chye gaw chye ai le. |